VKİ nedir
Vücut kitle indeksi (VKİ, İngilizcede BMI), kilogram cinsinden kilonun metre cinsinden boyun karesine bölünmesidir. Dünya Sağlık Örgütü yetişkinleri bununla sınıflara ayırır: 18,5’in altı zayıf, 18,5–24,9 sağlıklı kilo, 25–29,9 fazla kilolu, 30 ve üzeri ise 30, 35 ve 40’tan başlayan üç sınıfta obezite.
Yalnızca bir tartı ve bir mezura gerektirdiği için yaygındır. Büyük insan gruplarında daha yüksek VKİ, daha yüksek tip 2 diyabet, kalp hastalığı ve bazı kanser riskiyle birlikte gider.
VKİ’nin size söyleyemedikleri
Kilonun neyden oluştuğunu görmez. Kaslı biri yağsız olduğu hâlde “fazla kilolu” çıkabilir; az kaslı yaşlı biri ise sağlıklı aralıkta olup yine de çok yağ taşıyabilir. Yağın nerede durduğu da önemlidir: bel çevresindeki yağ daha riskli olanıdır. Bel çevrenizin boyunuzun yarısından az olması iyi ve basit bir kontroldür.
Asya kökenli insanlarda risk daha düşük bir VKİ’de başlar; bu yüzden birçok ülke sınır olarak 23 ve 27,5’i kullanır. Çocuk ve ergenlerde VKİ bu sınıflarla değil, yaşa ve cinsiyete göre büyüme eğrilerinde değerlendirilir.
Kilonuzu değiştirmek istiyorsanız
Küçük ve düzenli değişiklikler kalıcı olur: haftada yaklaşık 0,25–0,5 kg. VKİ’si yüksek olanlarda kilonun yalnızca %5–10’unu vermek bile tansiyonu, kan şekerini ve kolesterolü iyileştirir. Her gün ne yediğiniz, bir tablodaki herhangi bir sayıdan daha önemlidir.
Sorular
- Sağlıklı VKİ kaçtır?
- Yetişkinler için Dünya Sağlık Örgütü’ne göre 18,5 ile 24,9 arası. Birçok Asya ülkesi 18,5 ile 22,9 arasını kullanır, çünkü orada risk daha düşük bir VKİ’de yükselir.
- VKİ doğru mu?
- Hızlı bir tarama sayısıdır; insan grupları için doğrudur ama her birey için değil: kası yağdan ayıramaz. Bel ölçüsü, vücut yağı ve sağlık kontrolleri daha eksiksiz bir tablo verir.
- VKİ kadınlarda ve erkeklerde farklı mı?
- Hesap ve sınıflar yetişkin kadın ve erkekler için aynıdır. Kadınlar aynı VKİ’de genellikle daha çok yağ taşır; VKİ’nin yalnızca kaba bir ölçü olmasının nedenlerinden biri de budur.
- Bunu çocuğum için kullanabilir miyim?
- Hayır. Çocukların VKİ’si tam yaşlarına ve cinsiyetlerine göre büyüme eğrileriyle karşılaştırılır. Çocuk doktorunuza danışın.